న్యూఢిల్లీ:
మన సమాజంలో ఉదయం అందరికంటే ముందు నిద్రలేచి, రాత్రి అందరూ పడుకున్నాక విశ్రమించే గృహిణుల శ్రమకు ఎప్పుడైనా ఆర్థికంగా విలువ కట్టామా? “ఆమెకేం.. ఇంట్లోనే ఉంటుందిగా, ఉద్యోగం చేయదు” అనే మాటలను చాలా సులభంగా అనేస్తుంటాం. కానీ, దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) ఇచ్చిన ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పు ఇలాంటి పితృస్వామ్య ఆలోచనల మూలాలను కదిలించింది.
ఇంట్లో గృహిణులు ప్రతిఫలం ఆశించకుండా చేసే అంతులేని శ్రమకు ఎట్టకేలకు న్యాయస్థానం ఊహించని గుర్తింపును ఇచ్చింది. గృహిణులు కేవలం ఇల్లాలు మాత్రమే కాదు.. దేశ పురోగతికి మూలస్తంభమైన “జాతి నిర్మాతలు” (Nation Builders) అంటూ సుప్రీంకోర్టు సంచలన వ్యాఖ్యలు చేసింది. మోటారు వాహనాల ప్రమాద బీమా క్లెయిమ్లలో గృహిణుల గృహ సంరక్షణను ఒక ప్రత్యేక నష్టపరిహార కేటగిరీగా గుర్తిస్తూ.. వారి కనీస నెలవారీ శ్రమ విలువను రూ. 30,000 గా నిర్ధారించింది.
జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్లతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ఈ కీలక తీర్పును వెలువరించింది. 2001లో పంజాబ్లో జరిగిన ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించిన మహిళ కుటుంబానికి నష్టపరిహారం పెంచాలంటూ దాఖలైన అప్పీలును విచారించిన కోర్టు ఈ వినూత్న నిర్ణయం తీసుకుంది. 2024లో పంజాబ్-హర్యానా హైకోర్టు సదరు మహిళ భర్త, ముగ్గురు పిల్లలకు కలిపి దాదాపు రూ. 8 లక్షల పరిహారాన్ని ఖరారు చేసింది. అయితే గృహిణుల సామాజిక, ఆర్థిక విలువను తక్కువగా అంచనా వేయడాన్ని సుప్రీం కోర్టు తప్పుబట్టింది.
“ఇల్లాలు ప్రతి మనిషి ఎదుగుదలకు, తద్వారా దేశ పురోగతికి ఎనలేని సహకారం అందిస్తుంది. గృహిణి అంటే దేశాన్ని నిర్మించే శక్తి. అందుకే ఆమె అందించే గృహ సంరక్షణను నష్టపోతే, ఆ నెలవారీ కనీస ఆదాయ నష్టాన్ని ఏ పరిస్థితిలోనూ రూ. 30,000 కంటే తక్కువగా లెక్కించకూడదు.” అని దర్మాసనం తెలిపింది.
గ ముఖ్యాంశాలు:
- ప్రత్యేక కేటగిరీ గుర్తింపు: ప్రమాద బీమా క్లెయిమ్లలో ‘లాస్ ఆఫ్ డొమెస్టిక్ కేర్’ (గృహ సంరక్షణ నష్టం) కింద నెలకు కనీసం రూ. 30,000 నామమాత్రపు ఆదాయంగా లెక్కిస్తూ పరిహారం చెల్లించాలి.
- రెగ్యులర్ ఇంక్రిమెంట్: ఈ పరిహార మొత్తం స్థిరంగా ఉండదు; ప్రతి మూడేళ్లకు ఒకసారి 10 శాతం చొప్పున పెరుగుతుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
- అదనపు పరిహారం: ఒకవేళ సదరు గృహిణి ఉద్యోగం చేస్తూ జీతం సంపాదిస్తున్నట్లయితే, ఆమె సొంత ఆదాయంతో పాటు ఈ రూ. 30,000 మొత్తాన్ని అదనంగా జోడించి పరిహారం లెక్కించాల్సి ఉంటుంది.
- కేసుల వేగవంతమైన పరిష్కారం: కేవలం పరిహార సూత్రాలను ఖరారు చేయడమే కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న మోటారు ప్రమాదాల క్లెయిమ్ ట్రిబ్యునళ్లలో (MACT) కేసుల విచారణను ఒక ఏడాది లోపే పూర్తి చేయాలని హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్లను సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది.
‘హోమ్మేకర్’ కాదు.. ‘నేషన్ బిల్డర్’
గృహిణులు ఎలాంటి పనీ చేయడం లేదనే భావన పూర్తిగా తప్పని, రోజువారీ కూలీలకు ప్రభుత్వాలు ప్రకటించే కనీస వేతనాల (Unskilled Laborers) కంటే వారి సేవలు ఏమాత్రం తక్కువ కాదని కోర్టు పునరుద్ఘాటించింది. 2019 ‘టైమ్ యూజ్ సర్వే’ను ప్రస్తావిస్తూ.. మహిళలు పురుషుల కంటే సగటున 2.6 రెట్లు ఎక్కువగా ఉచిత గృహ సేవలు అందిస్తున్నారని కోర్టు గుర్తుచేసింది. సమాజంలో ‘హోమ్మేకర్’ లేదా ‘హౌస్వైఫ్’ అనే పదాలకు బదులుగా వారికి ‘నేషన్ బిల్డర్’ అనే గౌరవప్రదమైన గుర్తింపు రావాలని ధర్మాసనం ఆకాంక్షించింది.
దేశవ్యాప్తంగా వందలాది ఇన్సూరెన్స్ క్లెయిమ్ కేసుల స్వరూపాన్ని మార్చేసే ఈ మైలురాయి లాంటి తీర్పు పట్ల మహిళా సంఘాలు, సామాజిక విశ్లేషకులు హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ చారిత్రాత్మక తీర్పు గురించి మరింత లోతుగా తెలుసుకోవడానికి మరియు న్యాయమూర్తుల పూర్తి వ్యాఖ్యలను వీక్షించడానికి, మీరు ఈ సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు వీడియో చూడవచ్చు, ఇందులో గృహిణుల ఉచిత శ్రమకు దక్కిన చట్టపరమైన గుర్తింపు గురించి సమగ్రంగా వివరించబడింది.