న్యూఢిల్లీ: దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీని మరోసారి విషపు పొగ కమ్మేసింది. ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AQI) అత్యంత ప్రమాదకరమైన ‘తీవ్ర’ (Severe) కేటగిరీకి చేరుకోవడంతో నగరవాసులు ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి తీవ్రంగా ఇబ్బంది పడుతున్నారు. శీతాకాలం ప్రారంభంతో పాటు కాలుష్య కారకాలు పెరగడం వల్ల ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్ (నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్) ప్రాంతంలో గాలి నాణ్యత అత్యంత దారుణంగా మారింది.
కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ బోర్డు (CPCB) విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, న్యూఢిల్లీలోని పలు ప్రాంతాల్లో AQI 500 మార్కును అధిగమించింది. ఆరోగ్యకరమైన గాలికి 0-50 మధ్య AQI ఉండగా, ప్రస్తుతం ఇది 401-500 మధ్య నమోదై ‘తీవ్రమైన’ పరిస్థితిని సూచిస్తోంది.
- అత్యంత దారుణంగా ఉన్న ప్రాంతాలు: బవానా (462), ఆర్.కె.పురం (446), పట్పర్గంజ్ (438) వంటి ప్రాంతాల్లో కాలుష్యం స్థాయిలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి.
- ప్రధాన కాలుష్య కారకాలు: గాలిలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన PM2.5 (సూక్ష్మ ధూళికణాలు), PM10 స్థాయిలు గణనీయంగా పెరిగాయి. ఈ కణాలు ఊపిరితిత్తుల్లోకి లోతుగా చేరి తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీస్తున్నాయి.
కాలుష్యానికి కారణాలు, ప్రభుత్వ చర్యలు:
ప్రతి ఏటా శీతాకాలంలో ఢిల్లీని కాలుష్యం ఉక్కిరిబిక్కిరి చేయడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి.
- పంట అవశేషాల దహనం (Stubble Burning): పొరుగు రాష్ట్రాలైన పంజాబ్, హర్యానాలో రైతులు పంట వ్యర్థాలను తగులబెట్టడం వల్ల వచ్చే దట్టమైన పొగ ఢిల్లీ వైపు మళ్లి, కాలుష్యాన్ని పెంచుతోంది.
- వాతావరణ పరిస్థితులు: గాలి వేగం చాలా తక్కువగా ఉండటం వల్ల కాలుష్య కారకాలు గాలిలోనే పేరుకుపోయి, పొగమంచులా కమ్ముకుంటున్నాయి.
- వాహనాల ఉద్గారాలు, నిర్మాణ పనులు: నగరంలో వాహనాల నుంచి వచ్చే పొగ, నిర్మాణ కార్యకలాపాల నుండి వచ్చే ధూళి కూడా కాలుష్యం పెరగడానికి ప్రధాన కారణాలు.
GRAP ఆంక్షల అమలు:
పరిస్థితి చేయిదాటిపోతున్న నేపథ్యంలో, ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ‘గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్’ (GRAP) లోని స్టేజ్-3 లేదా స్టేజ్-4 ఆంక్షలను అమలు చేస్తోంది. దీనిలో భాగంగా:
- నిర్మాణ కార్యకలాపాలపై నిషేధం: అత్యవసరం కాని అన్ని రకాల నిర్మాణ, కూల్చివేత పనులపై తాత్కాలికంగా నిషేధం విధించారు.
- డీజిల్ వాహనాల ఆంక్షలు: BS-III పెట్రోల్, BS-IV డీజిల్ వాహనాల రాకపోకలపై ఆంక్షలు విధించారు.
- విద్యా సంస్థలు: చిన్నారుల ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని నర్సరీ నుంచి 5వ తరగతి వరకు ఆన్లైన్ తరగతులు నిర్వహించాలని ఆదేశాలు జారీ చేశారు.
ఆరోగ్య సలహాలు:
కాలుష్యం ఈ స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు, ప్రజలు తప్పనిసరిగా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా పిల్లలు, వృద్ధులు, శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారు ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో బయట తిరగడాన్ని పూర్తిగా మానుకోవాలి. ఎట్టిపరిస్థితుల్లోనూ బయటకు వెళ్లాల్సి వస్తే, N95 మాస్కులు ధరించడం, ఇంట్లో ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లను ఉపయోగించడం ఉత్తమం.