న్యూఢిల్లీ: రాష్ట్ర శాసనసభలు ఆమోదించిన బిల్లులకు సమ్మతి తెలిపే విషయంలో రాష్ట్రపతికి లేదా గవర్నర్లకు నిర్దిష్ట గడువును కోర్టులు నిర్ణయించలేవని భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) రాజ్యాంగ ధర్మాసనం సంచలన తీర్పు వెలువరించింది. అయితే, బిల్లులను నిరవధికంగా పెండింగ్లో ఉంచే అపరిమిత అధికారం గవర్నర్లకు లేదని కూడా ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
ఆర్టికల్ 143 కింద రాష్ట్రపతి సూచన:
రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 143 కింద కోరిన అభిప్రాయాలకు జవాబిస్తూ, ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయ్ నేతృత్వంలోని ఐదుగురు సభ్యుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఈ కీలక తీర్పును ఇచ్చింది. గవర్నర్లు, రాష్ట్రపతి రాష్ట్ర బిల్లులకు ఆమోదం తెలపడానికి కాలపరిమితిని నిర్దేశించ వచ్చా అనే అంశంతో సహా మొత్తం 13 ప్రశ్నలపై న్యాయస్థానం తన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేసింది.
అధికారాల విభజనను ధిక్కరించడమే:
రాజ్యాంగం ప్రకారం, బిల్లుల ఆమోద ప్రక్రియలో న్యాయస్థానాలు గడువును విధించడం అనేది అధికారాల విభజన (Doctrine of Separation of Powers) సూత్రాన్ని ఉల్లంఘించడమే అవుతుందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 200 మరియు 201 ప్రకారం, గవర్నర్, రాష్ట్రపతి నిర్ణయాలను గడువుతో కట్టడి చేయలేమని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.
పరిమితి లేని అధికారం లేదు:
గడువు విధించలేకపోయినప్పటికీ, గవర్నర్లు తమ విచక్షణాధికారాన్ని అపరిమితంగా వినియోగించలేరని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఒకవేళ గవర్నర్ బిల్లు ఆమోదంలో అనవసరంగా, దీర్ఘకాలం జాప్యం చేస్తే, ఆ జాప్యం న్యాయ సమీక్ష పరిధిలోకి వస్తుందని ధర్మాసనం హెచ్చరించింది. అటువంటి సందర్భంలో, న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకుని, “సముచిత కాలవ్యవధి” (reasonable period)లోగా నిర్ణయం తీసుకోవాలని ఆదేశించవచ్చని పేర్కొంది.
గవర్నర్ ముందున్న మూడు మార్గాలు:
ఆర్టికల్ 200 కింద గవర్నర్కు మూడు రాజ్యాంగపరమైన మార్గాలు మాత్రమే ఉన్నాయని ధర్మాసనం గుర్తు చేసింది:
- బిల్లుకు సమ్మతి (ఆమోదం) తెలపడం.
- బిల్లును నిలిపివేసి, తగిన కారణాలను రాతపూర్వకంగా తెలిపి శాసనసభకు తిరిగి పంపడం.
- బిల్లును రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం రిజర్వ్ చేయడం.
గవర్నర్లు బిల్లులను నిరవధికంగా తన వద్దే ఉంచుకుని, ఎలాంటి చర్య తీసుకోకపోవడం రాజ్యాంగ స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.