న్యూఢిల్లీ: దేశవ్యాప్తంగా పేరుకుపోయిన కోట్లాది పెండింగ్ కేసులను త్వరితగతిన పరిష్కరించేందుకు మరియు న్యాయపాలనలో వేగం పెంచేందుకు భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు పలు కీలక సంస్కరణలకు శ్రీకారం చుట్టింది. న్యాయస్థానాల పనివేళల పొడిగింపు, సెలవుల కుదింపు మరియు స్థానిక న్యాయస్థానాల పనితీరుపై సుప్రీంకోర్టు నిబంధనలు, హైకోర్టుల మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా ఈ కథనం రూపొందించబడింది. అలాగే కేంద్ర ప్రభుత్వం మార్గదర్శకాల ప్రకారం మొదటి విడతలో భాగంగా దీనిని ఆంధ్ర ప్రదేశ్, ఢిల్లీ, బీహార్ తదితర రాష్ట్రాలలో ప్రయోగాత్మకంగా అమలులోకి తేనున్నారు, దీని ద్వారా సాధారణ కోర్టుల పని ముగింపు 5 గంటల తరువాత మరికొన్ని గంటలు సేవలు అందించనున్నాయి.
సుప్రీంకోర్టు సవరించిన పనివేళలు మరియు ప్రధాన అంశాలు:
- సవరించిన కార్యాలయ పనివేళలు: సుప్రీంకోర్టు సవరణ నిబంధనలు ప్రకారం, సాధారణ పనిదినాలలో (సోమవారం నుండి శుక్రవారం వరకు) కోర్టు రిజిస్ట్రీ కార్యాలయాలు ఉదయం 10:00 గంటల నుండి సాయంత్రం 5:00 గంటల వరకు పనిచేస్తాయి. సాయంత్రం 4:30 గంటల తర్వాత అత్యవసర కేసులు మినహా ఇతర సాధారణ దరఖాస్తులను స్వీకరించరు.
- శనివారాలలోనూ కార్యకలాపాలు: గతంలో రెండో మరియు నాలుగో శనివారాలలో సెలవు ఉండేది. కానీ తాజా నిబంధనల ప్రకారం శనివారాలలో కూడా ఉదయం 10:00 గంటల నుండి మధ్యాహ్నం 1:00 గంట వరకు కోర్టు కార్యాలయాలు పనిచేస్తాయి (మధ్యాహ్నం 12:00 గంటల వరకు మాత్రమే అత్యవసర పిటిషన్లను అనుమతిస్తారు).
- స్థానిక మరియు జిల్లా కోర్టుల పనితీరు: దేశంలోని జిల్లా మరియు దిగువ స్థాయి (స్థానిక) న్యాయస్థానాల పనివేళలు, సెలవులను ఆయా రాష్ట్రాల హైకోర్టులు పర్యవేక్షిస్తాయని లా కమిషన్ మరియు సుప్రీంకోర్టు నిబంధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. పెండింగ్ కేసుల భారాన్ని తగ్గించేందుకు స్థానిక కోర్టులు పూర్తి స్థాయిలో పనిచేయడం, అవసరమైతే అదనపు సమయం కేటాయించడంపై హైకోర్టులు ఎప్పటికప్పుడు మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తున్నాయి.
- అత్యవసర విచారణలకు ప్రత్యేక వెసులుబాటు: సాధారణ పనివేళలు ముగిసిన తర్వాత లేదా సెలవు దినాలలో కూడా అత్యవసర పిటిషన్లు, బెయిల్ దరఖాస్తులను స్వీకరించేందుకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు అందుబాటులో ఉంటాయి. అరెస్టయిన వ్యక్తులను 24 గంటల్లోగా మెజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలన్న రాజ్యాంగ నిబంధన అమలులో భాగంగా స్థానిక కోర్టులు, మెజిస్ట్రేట్లు నిరంతర అప్రమత్తతతో వ్యవహరించాలని సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల స్పష్టం చేసింది.
ప్రజలకు కలిగే ప్రయోజనాలు:
కోర్టుల పనివేళల క్రమబద్ధీకరణ మరియు అదనపు పనిదినాల వల్ల కక్షిదారులకు సత్వర న్యాయం అందే అవకాశం ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా స్థానిక న్యాయస్థానాలలో కేసుల విచారణ వేగవంతం కావడం ద్వారా సామాన్య ప్రజలపై ఆర్థిక, మానసిక భారం తగ్గనుందని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.